Υγιές βάρος για παιδιά και εφήβους

Αποτελεσματικοί τρόποι για να κρατήσετε τα παιδιά σε ένα υγιές βάρος

Γράφει η: Μπαμπαρούτση Ειρήνη, PhD
Κλινική Διαιτολόγος-Αθλητική Διατροφολόγος
Επιστημονική υπεύθυνη Διαιτολογικού Γραφείου «ΘΕΡΜΙΔΑ»
(Website: www.thermida.com)

Οι περισσότεροι παιδίατροι χρησιμοποιούν τις καμπύλες ανάπτυξης για την αξιολόγηση του δείκτη μάζας σώματος των παιδιών, ξεκινώντας από την γέννηση, λόγω των μεγάλων ή των μικρών επιπτώσεων που έχει για την υγεία το βάρος, λέει ο Seema Kumar, παιδίατρος-ενδοκρινολόγος στην Mayo Clinic. Η παχυσαρκία στην παιδική ηλικία, για παράδειγμα, συνδέεται με τον διαβήτη, τις καρδιακές παθήσεις, την υπέρταση, το άσθμα και τις διαταραχές ύπνου. Τα παιδιά, συνήθως καθοδηγούνται με τη συνεχή επίβλεψη του διαιτολογίου τους, τροποποίηση της συμπεριφοράς τους και με εντατική άσκηση.
Όμως, εάν η υγεία δεν αποτελεί λόγο ανησυχίας, οι περισσότεροι ειδικοί προειδοποιούν ότι η λέξη «δίαιτα» δεν πρέπει να χρησιμοποιείται σε περιπτώσεις παιδιών ή εφήβων. Οι συναισθηματικές και ψυχολογικές συνέπειες είναι αρκετά επικίνδυνες. Σε μια πρόσφατη μελέτη, οι ερευνητές ρώτησαν μαθητές με φυσιολογικό βάρος εάν έχουν σκοπό στο μέλλον να κάνουν κάποια δίαιτα και όταν επέστρεψαν λίγα χρόνια αργότερα όσοι είχαν πει «ναι» ζύγιζαν περισσότερο από εκείνους που δεν είχαν σκοπό. «Η πράξη της δίαιτας , στο μεγαλύτερό της μέρος, οδηγεί σε περαιτέρω προβλήματα βάρους», λέει η η διαιτολόγος Melinda Johnson, λέκτορας στο πρόγραμμα διατροφής στο κρατικό πανεπιστήμιο της Αριζόνα. «Μια δίαιτα απώλειας βάρους δεν είναι κατάλληλη για την συντριπτική πλειοψηφία των παιδιών.»
Η δίαιτα σε παιδική ηλικία μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα φυσιολογίας, τα οποία μπορεί να αποδειχθούν δύσκολα να αντιστραφούν, ακόμα και χρόνια αργότερα. Η καχεκτική ανάπτυξη, η καθυστερημένη εφηβεία και η οστεοπόρωση μετατρέπονται σε πραγματικά προβλήματα που ανησυχούν τους ειδικούς όταν τα παιδιά ακολουθούν περιοριστικές δίαιτες που δεν καλύπτουν τις διατροφικές τους ανάγκες. Τα οστά μεγαλώνουν γρήγορα κατά την διάρκεια της παιδικής ηλικίας και γι αυτό τα παιδιά που αμελούν το θέμα ασβεστίου έχουν εύθραυστα οστά που σπάνε εύκολα.
Για τα παιδιά, σχεδόν κάθε προσέγγιση για δίαιτα μπορεί να είναι προβληματική:
• Αν παρέχετε πολύ λίγες θερμίδες, ακόμη και μια ισορροπημένη διατροφή μπορεί να επιβραδύνει την ανάπτυξη. Επιπλέον, για τα κορίτσια θα μπορούσε να σημαίνει καθυστέρηση ή προσωρινή διακοπή της έμμηνου ρύσεως.
• Μια δίαιτα που αμελεί την πρωτεϊνη μπορεί να εμποδίσει την ανάπτυξη των μυών, ενώ η μειωμένη πρόσληψη λιπαρών μπορεί να μπλοκάρει την απορρόφηση των βιταμινών A, D, E και K.
• Τα ελλιποβαρή παιδιά με χαμηλό ποσοστό λίπους στο σώμα τους μπορεί να έχουν εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, οδηγούμενα σε συχνότερη εμφάνιση ασθενειών.
• Δίαιτες χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες αποτρέπουν από τη κατανάλωση τρόφιμων όπως οι πατάτες, οι οποίες παρέχουν σίδηρο, κάλιο, βιταμίνες του συμπλέγματος Β και βιταμίνη C, δηλαδή όλα τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά για τη φυσιολογική λειτουργία του σώματος. Επίσης, μερικές μελέτες δείχνουν ότι η χαμηλή σε υδατάνθρακες διατροφή μπορεί να επηρεάσει την μάθηση, την συγκέντρωση και την σχολική επίδοση, δεδομένου ότι οι υδατάνθρακες παρέχουν ενέργεια και βοηθούν τους εφήβους να σκέφτονται σωστά.
• Η πρόωρη δίαιτα μπορεί επίσης να προκαλέσει χρόνια προβλήματα στην αντίληψη της εμφάνισης του σώματος, συνεχείς αυξομειώσεις βάρους και διατροφικές διαταραχές. Η ανορεξία και η βουλιμία μπορούν τόσο να εμποδίσουν την ανάπτυξη όσο και να προκαλέσουν σοβαρές ασθένειες. Επιπλέον, οι ειδικοί ανησυχούν ότι οι περιοριστικές δίαιτες ή οι δίαιτες – αστραπή δεν διδάσκουν υγιή διατροφικά πρότυπα στα παιδιά που θα μπορούσαν να ακολουθούν για όλη τους την ζωή. «Δεν μαθαίνουν πώς να ενσωματώσουν υγιεινές τροφές στο καθημερινό τους διαιτολόγιο».

Ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για να κρατήσετε τα παιδιά σε ένα υγιές βάρος, λένε οι ειδικοί, είναι να υιοθετηθεί από το σύνολο των μελών της οικογενείας μια προσέγγιση που δίνει έμφαση σε μια ισορροπημένη διατροφή με επαρκείς θερμίδες. Αντί να εστιάζετε στην μείωση των θερμίδων, θα πρέπει να προσπαθήσετε να βελτιώσετε την ποιότητα διατροφής κάνοντας μικρές αλλαγές που θα κάνουν μεγάλη διαφορά, όπως να προτιμήσετε νερό ή άπαχο γάλα αντί για σόδα ή συσκευασμένους χυμούς και να εξαλείψετε τα επεξεργασμένα τρόφιμα. Μερικές φορές αυτό εξισώνεται με λιγότερες θερμίδες, αλλά δεν είναι αυτός ο σκοπός μας. Ο σκοπός μας είναι η βελτίωση της ποιότητας των τροφίμων με τις ίδιες θερμίδες. Τα φρούτα, τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής αλέσεως και τα γαλακτοκομικά προϊόντα χωρίς λιπαρά θα πρέπει πάντα να βρίσκονται στο επίκεντρο, με την δυνατότητα περιστασιακής «διατροφικής ατασθαλίαςς». Ακόμα, η φυσική δραστηριότητα είναι απαραίτητη, είτε πρόκειται για κάποιο ομαδικό άθλημα είτε για απλό παιχνίδι. «Τα παιδιά χρειάζεται να διδαχθούν τι πρέπει να τρώνε για το υπόλοιπο της ζωής τους» και «Αυτά που θα πρέπει να διδάσκονται είναι δια βίου συνήθειες ώστε να αποφευχθεί μια δια βίου ανάγκη να κάνουν δίαιτα.»